Nawet tym, którzy nigdy nie odwiedzili gorącego Południa Europy, Hiszpania automatycznie kojarzy się z wakacyjnym słońcem, corridą, Flamenco, Don Kichotem, i żywiołowym temperamentem mieszkańców Półwyspu Iberyjskiego. Miasta takie jak Madryt, Barcelona czy Sewilla, znane są chyba każdemu, gdyż dzięki nim w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat Hiszpania na nowo zaistniała na arenie międzynarodowej. Jednak kraj ten ma znacznie więcej do zaoferowania, a wakacyjny wypoczynek w Hiszpanii powinien już nie tylko kojarzyć się ze słonecznymi wybrzeżami Costa Brava, Costa del Sol czy Wyspami Kanaryjskimi. Hiszpania ma w zanadrzu coś dla każdego. Wakacyjni plażowicze, amatorzy narciarstwa, entuzjaści wędrówek górskich oraz miłośnicy sztuki wyjadą stąd tak samo usatysfakcjonowani.

OGÓLNY ZARYS
Hiszpania, a ściślej mówiąc Królestwo Hiszpanii, jest trzecim co do wielkości państwem europejskim. Mieszka tu około 40 mln. ludzi, z czego aż 3 miliony zamieszkuje stolicę Hiszpanii, Madryt. Hiszpania, jako członek Unii Europejskiej, być może gospodarczo nie dorównuje innym zrzeszonym państwom Zachodu, lecz, jak wynika z badań, mieszkańcy tego kraju czują się najszczęśliwszymi obywatelami Europy. Optymizm i umiłowanie życia towarzyszą Hiszpanom od już wielu stuleci. Hiszpańska krew jest mieszanką różnych kultur, by wymienić tylko żydowską, północnoafrykańską, cygańską i starożytnych Rzymian. Przez wieki na ziemiach Półwyspu Iberyjskiego rezydowali Celtowie, Fenicjanie, Grecy, Kartagińczycy, Wizygoci, Maurowie, aż wreszcie chrześcijanie. Mimo to, w Hiszpanii obowiązuje jeden język urzędowy, który w najczystszej odmianie występuje tylko w Kastylii. Język Basków (euskera) i Katalończyków, najbardziej odrębnych nacji hiszpańskich, posiada własną, specyficzna charakterystykę. Nieco inaczej mówią też mieszkańcy Galicji, Andaluzji i Wysp Kanaryjskich.
Tak duży kraj jak Hiszpania ma niezwykle zróżnicowane terytorium, od krajobrazów lśniących w upalnym słońcu, po ośnieżone górskie szczyty. Terytorium Hiszpanii rozciąga się od Pirenejów i Gór Kantabryjskich, poprzez centralny płaskowyż Kastylii, aż do szczytów Sierra Nevada i wapiennych krajobrazów wschodniej Andaluzji. Hiszpania posiada dwóch sąsiadów: Francję od północy i Portugalię od zachodu.

KULTURA
Bogate dziedzictwo artystyczne Hiszpanii symbolizują postacie, takie jak El Greco, Diego Velázquez, Francisco Goya, Pablo Picasso czy Salvador Dali. Galerie sztuki i muzea obecne są w każdym większym mieście. Wiele wieków historii pozostawiło po sobie arcydzieła sztuki architektonicznej, takie jak megalityczne zabytki Minorki, pałac Alhambry w Grenadzie, czy misterne rzeźby Antonio Gaudiego w Barcelonie. Hiszpania, a dokładniej Andaluzja, jest miejscem narodzin tańca Flamenco, a pod koniec XVIII w. właśnie tutaj powstał pierwowzór dzisiejszej gitary klasycznej. Z Hiszpanii wywodzą się najlepsi gitarzyści flamenco, jak na przykład współczesny wirtuoz gitary klasycznej Paco de Lucia.

Obecne czasy przywodzą również na myśl dwie inne dziedziny rozrywki, z których znana jest Hiszpania: kino i sport. Dzisiejszy przemysł filmowy tego kraju nieodłącznie kojarzy się z nazwiskiem reżysera Pedro Almodóvara, który odniósł niebywały sukces międzynarodowy. Hiszpanie znani są również z zamiłowania do sportu, a szczególnie do piłki nożnej. Mecze takich drużyn, jak Real Madrit przyciągają tłumy, a atmosfera, jaka na nich panuje, przeszła już do historii. Słynna corrida, czyli walki byków, gromadzą nie mniejszą publiczność, choć nawet w samej Hiszpanii, jest wielu przeciwników tego krwawego ceremoniału. Każde miasto ma swój własny sezon walki byków, a najważniejsze z nich odbywają się w Madrycie i Sewilli. Hiszpania ma również wiele do zaoferowania entuzjastom nart, gdyż sezon narciarski na stokach Pirenejów trwa od grudnia aż do maja. Amatorzy opalania się mają natomiast do wyboru setki wspaniałych plaż, a u wybrzeża Baskonii (Pais Vasco) panują idealne warunki do uprawiania surfingu.
Tradycyjna hiszpańska kuchnia nie rozczaruje nawet najbardziej wybrednych smakoszy. Konsumpcja jest nieodłącznie związana z życiem towarzyskim. Biesiady trwają do późnych godzin nocnych, gdyż “obiad” rzadko podawany jest tu przed 22.00. W godzinach popołudniowych spożywa się lunch – główny posiłek dnia – natomiast, dotrwać do obiadu pomaga słynne tapas, hiszpański wynalazek w postaci różnorodnych przekąsek.
Hiszpanie kultywują swoja tradycję, a wszystkie święta obchodzone są uroczyście (szczególnie tydzień przed Wielkanocą i Boże Ciało). Wszystkim obchodom nieodłącznie towarzyszą kolorowe stroje, taniec, muzyka i konsumpcja potraw. Mieszkańcy Hiszpanii kochają rozrywki i nocne życie, a w czasie karnawału ulice przypominają te w Rio de Janeiro. Szczególnie hucznie świętuje się wtedy w Kadyksie, Galicjii i w Santa Cruz na Teneryfie.

TURYSTYKA
Turystyka, to jedno z głównych źródeł dochodu tego kraju. Rozwój turystyki zaowocował podziałem kraju, niezależnie od jego regionów autonomicznych, na część południowo-wschodnią (Katalonia, Walencja, Murcja i Andaluzja) – wybrzeże, najchętniej odwiedzane przez turystów – oraz słabo zaludnione wnętrze kraju (Kastylia, Aragonia, Estremadura) wraz z częścią północno-zachodnią (Galicja, Asturia i Kantabria) i wschodnią (Baskonia, Nawarra. La Rioja). Oczywiście nie można zapomnieć o Balearach i ekskluzywnych kurortach na Ibizie, Majorce i Minorce oraz Wyspach Kanaryjskich na Oceanie Atlantyckim, którym znaczenie bliżej do Afryki niż do Hiszpanii.
Zwiedzanie Hiszpanii proponujemy rozpocząć od południowo-wschodniego wybrzeża, gdyż oprócz skąpanych w słońcu, niebiańskich plaż znajdziemy tutaj jedne z najbardziej fascynujących hiszpańskich miast, takich jak Barcelona, Walencja, Malaga i Kadyks. Mimo to, w pierwszej kolejności wypada przedstawić, leżącą w samym sercu kraju stolicę Hiszpanii – Madryt
W Madrycie czekają na nas liczne muzea, galerie, przepiękne parki i ogrody oraz kwitnące życie nocne i kosmopolityczna atmosfera. Najbardziej zadowoleni z wycieczki do Madrytu będą miłośnicy sztuki. W Museo Arqueológico znajdują się najstarsze skarby przeszłości, natomiast jedno z najwspanialszych muzeów świata, Museo del Prado, mieści w sobie najcenniejsze dzieła sztuki, począwszy od średniowiecza a na XIX w. skończywszy. Dorównuje mu jedynie Muzeum Thyssen-Bonemisza, które dodatkowo posiada XX-wieczną kolekcją dzieł. Najwymyślniejsze dekoracje i ozdoby można podziwiać w olbrzymim Pałacu Królewskim (Palacio Real), stojącym na majestatyczny placu Plaza Mayor, w centrum Madrytu. Na Plaza Mayor wzrok przykuwają fasady budynków z kolorowymi malowidłami ściennymi. Najbardziej niezwykły jest Casa de la Panadería – dom przypominający piernik, a będący siedzibą cechu piekarzy.

Odwiedzając stolicę koniecznie trzeba zajrzeć na najbardziej ekscytującą ulicę Madrytu, Gran Via. Tutaj znajduje się najwięcej hoteli, kin, drogich i eleganckich sklepów oraz barów i restauracji. Ci, których ciekawi, dlaczego Madryt nazywany jest Miastem Niedźwiedzia powinni udać się w kierunku Puerta del Sol. Stoi tam symbol miasta – figura niedźwiedzia wspinającego się na drzewo poziomkowe. Na odpoczynek po całym dniu zwiedzania zaprasza uroczy, ponad 140-ha park Retiro (Parque del Retiro) ze stawem Estanque, po którym można pływać łódką.
Jednak, wspaniałość stolicy zdecydowanie przyćmiewa Barcelona, uważana za najbardziej niezwykłe miasto Hiszpanii. Dlatego też ci, którzy nie mogą poświęcić dużo czasu na zwiedzanie tego kraju, lub właśnie spędzają wakacje na plażach Costa Brava, powinni w pierwszej kolejności odwiedzić tą przepiękną stolicę Katalonii.
Barcelona to wyrafinowana, elegancka i romantyczna metropolia, a zarazem niezwykle energiczne i nowoczesne miasto portowe. W 1992r., o czym na pewno wszyscy pamiętają, miasto było organizatorem igrzysk olimpijskich. Barcelona powinna jednak kojarzyć się przede wszystkim z urzekającą architekturą dzieła Antoni Gaudiego. Tak więc, będąc tu z wizytą, koniecznie należy zwiedzić największy symbol Barcelony, katedrę Sagrada Familia. Aby poczuć prawdziwy puls miasta, warto wybrać się do najbardziej fascynującej dzielnicy miasta, zabytkowej Barri Gòtic. Jeżeli natomiast chcemy poznać różne oblicza współczesnej Barcelony powinniśmy przemierzyć ruchliwą arterię, La Rambla, gdzie historia i nowoczesność tworzącą inspirującą mieszankę stylów.

Podążając dalej na południe kraju napotykamy Walencję, trzecie co do wielkości miasto Hiszpanii, niewiele ustępujące Barcelonie. Stolica regionu o tej samej nazwie jest silnym ośrodkiem kulturalnym z doskonale utrzymanymi zabytkami. Właśnie tutaj zauważymy wyraźne kontrasty między starą a nową Hiszpanią.
Jadąc wzdłuż wybrzeża powoli wkraczamy do Murcji i Andaluzji, krain w których nie brak afrykańskich wpływów. To właśnie Andaluzję, jako ostatnią, królowie katoliccy odzyskali z rąk Maurów. Najbardziej wysunięty na południe kraniec tego regionu odległy jest tylko 14 km od Afryki. Ta rozległa kraina może pochwalić się zarówno ośnieżonymi szczytami górskimi, jak i zielonymi dolinami, gajami oliwnymi oraz błękitnym Morzem Śródziemnym. Na tych terenach znajdują się najświetniejsze pamiątki po muzułmańskiej przeszłości Hiszpanii. Wspaniałe ogrody oraz imponujący pałac Alhambry w Grenadzie, to jedna z największych atrakcji w Europie i symbol tego, co było najwspanialsze w kulturze mauretańskiej.

Grenada, położona u stóp wyniosłych i pokrytych śniegiem szczytów Sierra Nevada, ma do zaoferowania jeszcze wiele atrakcji. Oprócz mnóstwa innych pałaców arabskich, łaźni i dawnej dzielnicy mauretańskiej Albalcin, wznoszą się tu wspaniałe kościoły oraz katedra i Capilla Real z grobami królów Hiszpańskich. Do najczęściej odwiedzanych miejsc w Grenadzie zalicza się wzgórze Sacromonte, będące stolicą hiszpańskiego flamenco.
Powoli zbliżamy się w rejony słonecznego wybrzeża Costa del Sol, rozciągającego się od Gibraltaru do Almerii. Jednym z najatrakcyjniejszych miast turystycznych tego rejonu jest jasne i wesołe miasto Málaga. Miejscowość ta jest malowniczo położona nad piękną zatoką i cechuje ją gorący klimat. W Maladze panuje charakterystyczna atmosfera, a jej mieszkańcy uwielbiają się bawić. Oczywiście i tutaj królują mauretańskie zamki i pałace, a w tym górujący nad miastem Castillo de Gibralfaro. Málagę na pewno odwiedzą miłośnicy Picassa, gdyż znajduje się tu dom, w którym urodził się artysta. Jest tu również coś dla entuzjastów pięknych i egzotycznych roślin - ogrody botaniczne, parę kilometrów na północ od miasta. W okolicach Málagi znajduje się także najdroższy kurort w Hiszpanii - Marbella. Są tu niezliczone bary i restauracje, a życie nocne jest tu wyjątkowo bujne. W starej części miasta zwiedzić można zabytkowy ratusz oraz zamek Castillo de Madera.
Kierując się nieco dalej na zachód dotrzemy do stolicy Andaluzji, Sewilli. Miasto znane jest nie tylko z flamenco, ale także ze szczególnego zamiłowania do walk byków oraz hucznie obchodzonych świąt i festiwali. Jeżeli chcemy obejrzeć Sewillę w całej okazałości, musimy wspiąć się na wieżę katedralną La Giralda, z której rozciągają się najpiękniejsze widoki miasta. Ale największą atrakcją okazuje się spacer po małych, uroczych uliczkach i placach Barrio de Santa Cruz, znanej jako dawna dzielnica żydowska.
W porównaniu do swych sąsiadów, obszar leżący miedzy Andaluzją a Madrytem wydaje się monotonny i nieciekawy. To Kastylia i Estremadura. Ta ostatnia słynie z przepięknych, wiejskich krajobrazów i wciąż pozostaje enklawą tradycji i prowincjonalizmu. Jest to zielona, rolnicza kraina z przepięknymi, zabytkowymi miasteczkami, takimi jak Cáceres, Mérida i Trujillo oraz wspaniałym klasztorem w Guadelupe.

Wkraczając na ziemie Kastylii-La Manchy nie można natomiast pominąć dwóch dużych miast: Cuenca i Toledo. Cuenca wyróżnia się swym niezwykłym położeniem na krawędzi klifu, a charakterystyczne dla miasta są tzw. Casas Colgadas - “wiszące domy”. Toledo, skąd niedaleko już do stolicy, to jedno z najcenniejszych historycznie miast Hiszpanii, o wspaniałym położeniu na szczycie wzgórza. Jest to średniowieczne miasto z mnóstwem wąskich i krętych uliczek, naszpikowane muzeami, galeriami, kościołami i zamkami. Lecz dwa najważniejsze obiekty to imponująca katedra ozdobiona dziełami El Greco, Velazqueza i Goyi oraz górująca nad miastem potężna twierdza Alcázar.
Centralne równiny regionu La Mancha robią wrażenie opustoszałych. Warto jednak zawitać i tutaj, gdyż oprócz słynnych wiatraków, być może uda nam się zobaczyć duchy Don Kichota i jego wiernego giermka Sancho Pansy, stworzonych przez Miguela de Cervantesa.
Podążając na północ spotkamy się z surowymi krajobrazami Starej Kastylii, która obejmuje dwa dawne królestwa: Kastylię i Leon. Jest to ojczyzna czystego języka hiszpańskiego, czyli kastylijskiego. Kraina ta jest niezwykle gęsto usiana zamkami, które przypominają o dawnych walkach Maurów z chrześcijanami. Najważniejszymi miastami są Leon i Salamanka. Drugie z nich szczególnie chętnie odwiedzane jest przez studentów i uczniów. Salamanka to stare, średniowieczne miasto akademickie z uniwersytetem z 1218 r. Miasto pulsuje życiem, a społeczność studencka tworzy niezwykle dynamiczną i kosmopolityczną atmosferę. Salamanka wyróżnia się ponadto piękną architekturą, a znajdujący się w centrum plac Plaza Mayor należy do najładniejszych w Europie.
Na koniec, jeden z najbardziej niedocenianych, a niezwykle atrakcyjny obszar Hiszpanii - część północno-wschodnia. Są tu cztery regiony autonomiczne: Kraj Basków, Nawarra, Aragonia i wspomniana już Katalonia. Warto zwiedzić zarówno baskijskie wybrzeże z perłą oceanu - kurortem San Sebastian, jak i wiejskie obszary wgłębi kraju. Do długich, pieszych wycieczek zachęci nas dzika przyroda Pirenejów, a szczególnie przepiękny Park Narodowy w Aragonii. Natomiast, w rozsławionej przez Hemingwaya Pampelunie (stolica Nawarry) obejrzymy tradycyjne biegi byków, odbywające się podczas święta Sanfermines.
Hiszpania jest jak mieniąca się tysiącem kolorów mozaika. Na każdym kroku zaskakuje swą różnorodnością. Każdy region i miasto ma coś innego do zaoferowania, lecz nigdy nie rozczarowuje. Niezależnie od tego, gdzie się udamy, szybko pokochamy tę przepiękną krainę, jej kulturę, zwyczaje i jej gościnnych mieszkańców.