Dlaczego uczyć się języka angielskiego na Malcie?

Malta jest idealnym miejscem do nauki angielskiego, który obok maltańskiego jest drugim językiem oficjalnym tego kraju. Na Malcie można z powodzeniem połączyć kurs językowy ze słonecznymi wakacjami. Działają tu dziesiątki szkół językowych, a każdego roku wyspę odwiedza około 40 tys. uczniów z ponad 50 krajów. Powoli Malta staje się coraz bardziej popularna wśród Polaków.

Na początku XIX w. język angielski ogłoszono oficjalnym językiem Malty, natomiast rodzimy język maltański uzyskał status języka urzędowego dopiero w 1934 r. Malta stała się więc jednym z dwujęzycznych państw świata. Dziś, niemalże cała populacja wyspy mówi płynnie w obu językach. Dzieci maltańskie uczą się języka angielskiego już od pierwszej klasy szkoły podstawowej. Spuścizną po ponad 130-letniej dominacji Wielkiej Brytanii nad wyspą jest także wiele angielskich elementów obecnych w stylu życia Maltańczyków. Angielskie czasopisma i stacje telewizyjne są tu codziennością. Również angielski system szkolnictwa ma duży wpływ na poziom edukacji w tym kraju, a maltańskie szkoły językowe mogą poszczycić się doskonale wykwalifikowaną kadrą nauczycielską, legitymującą się dyplomami uczelni wyższych. The University of Malta to najstarszy, założony w 1592 r., uniwersytet brytyjskiej Wspólnoty Narodów, jaki znajduje się poza terenem Wielkiej Brytanii.

Malta wciąż pozostaje jednym z najpopularniejszych miejsc wakacyjnych dla Brytyjczyków, dlatego też angielska tradycja językowa jest tu nieustannie podtrzymywana. Dzięki temu, osoby, które przyjeżdżają uczyć się tu angielskiego, cały czas przebywają w środowisku, które aktywnie posługuje się tym językiem.

Ale nie są to jedyne walory tego wyspiarskiego państwa. Doskonała pogoda przez cały rok, czyste i ciepłe morze, a co za tym idzie, wiele okazji do uprawiania sportów wodnych powinny być wystarczającą zachętą, aby tu przyjechać. Dodatkowym atutem wyspy jest zapierająca dech w piersiach malownicza sceneria linii brzegowej. Życie wodne u wybrzeży Malty jest bogatsze niż w innych częściach Morza Śródziemnego, dlatego też tak popularne stało się tu nurkowanie. Bogata i zróżnicowana fauna, żyjąca w wodach wokół Malty i jej siostrzanej wyspy Gozo, przyciąga nurków z całej Europy.

OGÓLNY ZARYS
Malta jest republiką demokratyczną, jednym z państw kandydackich do Unii Europejskiej. W 1815 r. stała się własnością Wielkiej Brytanii, a od 1964 r. jest w pełni niezależnym państwem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Maltę zamieszkuje 387 tys. ludzi i należy ona do najgęściej zaludnionych państw świata. Stolica – La Valletta, Sliema oraz Grand Harbour to okolice, w których koncentruje się życie wyspy.

Język rdzennych mieszkańców Malty – maltański – powiązany jest z językiem arabskim, ale posiada także wiele zapożyczeń z włoskiego, sycylijskiego, hiszpańskiego, francuskiego i angielskiego. Maltański obok angielskiego jest oficjalnym językiem mieszkańców tej wyspy.

Republika Malty to państwo wyspiarskie na Morzu Śródziemnym. Obejmuje ono trzy zamieszkałe wyspy: Maltę, Gozo i Comino oraz dwie małe niezamieszkałe wysepki: Cominotto i Filfla. Malta leży w centralnej części Morza Śródziemnego, stanowiąc swoisty pomost między Europą i Afryką. Znajduje się ona 93 km na południe od Sycylii, 290 km na wschód od Tunezji i 290 km na północ od Libii. Wyspy zajmują łącznie tylko 316 km2 i są tysiąckrotnie mniejsze niż Polska.

Na Malcie brak jest stale płynących rzek i jezior. Wiąże się to z nieustającym problemem deficytu słodkiej wody pitnej. Najwyższym szczytem wyspy jest Ta’Żuta (253 m n.p.m.) na południowo-zachodnim wybrzeżu Malty. W tej części wyspy nadbrzeżne skaliste klify (Dingli) wznoszą się na najwyższych wysokościach, przechodząc w równiny na południu i wschodzie. Plaże Malty są przeważnie kamieniste, ale wyspa ma też swoje ”perełki” – piaszczyste plaże np. Golden Bay, gdzie piasek podobny jest do bałtyckiego.

Naturalna roślinność występuje w niewielu miejscach. Wyjątek stanowią znajdujące się w dolinie lasy Buskett Gardens, ocieniane przez urwiska na południowym wybrzeżu wyspy. Na Malcie spotyka się wiele gatunków ptaków. Malta leży bowiem na trasie ptasich wędrówek pomiędzy Europą i Afryką. Warto wiec poświęcić nieco czasu na tzw. ”bird-watching” czyli obserwowanie ptaków.

Wody oblewające wyspy są środowiskiem życia dla wielu gatunków flory i fauny. Koralowce, gąbki, rozgwiazdy, ośmiornice, kraby i homary to tylko niektóre ze stworzeń, jakie można spotkać u wybrzeży Malty i jej siostrzanych wysp. Wielu nurków przyjeżdża tu po to, aby zobaczyć koniki wodne, które występują tu niezmiernie często. Przy odrobinie szczęścia możemy również ze statków lub łodzi wycieczkowych dostrzec stada delfinów.

Malta cieszy się typowym klimatem śródziemnomorskim. Najgoręcej jest tu w lipcu, sierpniu i wrześniu – możemy spodziewać się upałów nawet powyżej 30 ºC. Do wypoczynku na Malcie pogoda zachęca przez cały rok. Nawet w zimie temperatury przekraczają 10 ºC, ale za to wieją nieprzyjemne północno-wschodnie wiatry. Wiosna i jesień to także dobry czas na przyjazd.

KULTURA
W starożytności dzisiejsza Malta nosiła nazwę Melita. Od czasów prehistorycznych Maltą rządzili m.in. Fenicjanie, Kartagińczycy, Rzymianie, Bizantyjczycy, Arabowie, Normanowie, Sycylijczycy, zakon Rycerzy św. Jana, Francuzi i Brytyjczycy. Kultura Malty jest więc przede wszystkim mieszanką tradycji angielskich, włoskich i arabskiej Afryki. Mimo to, rdzenni mieszkańcy Malty zachowali poczucie tożsamości i historii.

Malta jest państwem konserwatywnym, podobnie jak południe Włoch, i mocno katolickim (98% społeczeństwa). Maltańczycy twierdzą, że są jednymi z najstarszych chrześcijan na świecie. Jak głosi maltańska tradycja, św. Paweł, którego statek rozbił się u wybrzeży Malty w drodze z Cezarei do Rzymu, zapoczątkował chrześcijaństwo na wyspie. Łącznie na małej wysepce Malcie i jeszcze mniejszej Gozo istnieje ok. 365 kościołów zbudowanych w ciągu ostatnich pięciu wieków, od maleńkich kapliczek po wspaniałe katedry. Wiele z nich to prawdziwe perełki architektury barokowej. Do najwspanialszych z nich należą: katedra św. Jana (Co-Cathedral of St John) i kościół św. Pawła Rozbitka (Church of St Paul’s Shipwreck) w Vallettcie, kościół p/w. św. Marii (Church of St Mary) w Attard, kościół św. Wawrzyńca (Church of St Lawrence) w Vittoriosie, katedra św. Pawła (Cathedral of St Paul) w Mdinie oraz katedra Wniebowzięcia (Cathedral of the Assumption) w Victorii i katedra św. Jana Chrzciciela (Church of St John the Baptist) w miejscowości Xewkija na wyspie Gozo.

Najważniejszym wydarzeniem w ciągu roku jest festa – święto obchodzone w każdej parafii ku czci jej patrona (polskie odpusty). Jest to połączenie zabawy i religii. Obchody trwają pięć dni, przeważnie w lecie, i kończą się w sobotę, kiedy to niebo rozświetlają fajerwerki.

Kuchnia maltańska nie wyróżnia się oryginalnością. Jest ona połączeniem elementów brytyjskich – tosty z dżemem na śniadanie, włoską – makarony, spaghetti i pizza – a także turecką – wiele barów oferuje kebab. Ale jeśli chcemy spróbować czegoś bardziej niecodziennego, to z pewnością znajdziemy restauracje serwujące sałatkę z ośmiornicy lub mięso kangura. Smaczne i niedrogie są maltańskie wina, a prawie w każdym pubie króluje piwo z lokalnego browaru CISK.

TURYSTYKA
Każdego roku Malta gości ok. 12 mln. turystów. Szybki rozwój turystyki odbija się niestety na środowisku naturalnym, a rząd maltański nie szczególnie dba o tworzenie na swych terenach rezerwatów przyrody. Po wyspie najlepiej poruszać się autobusami i dorożkami, co może być atrakcją samą w sobie, zważywszy na ich zabytkowy charakter. Ogromne zatłoczenie na ulicach oraz wszechobecny dźwięk klaksonów nie nastrajają do wycieczek rowerowych i znacznie utrudniają swobodne poruszanie się samochodem. Na wyspie, podobnie jak w Wielkiej Brytanii, obowiązuje ruch lewostronny.

Wypoczynek i zwiedzanie
Malta jest jednym z najlepszych i najbardziej przyjaznych miejsc w Europie do uprawiania nurkowania. Nawet początkujący amatorzy tego sportu będą zachwyceni: przyjemny klimat, ciepłe i czyste morze oraz mnóstwo interesujących miejsc do nurkowania, wiele z nich przy samym brzegu. Najpopularniejsze z nich znajdują się w zatokach wzdłuż wybrzeża Malty, w pobliżu jaskiń na wyspie Comino, oraz wśród skał na zachód od Xwieni Bay na wyspie Gozo. Przez cały rok na maltańskich wodach można uprawiać windsurfing. W zatokach Mellieha Bay i St Paul’s Bay odbywają się międzynarodowe zawody. Malta to również centrum żeglarskie, a główne przystanie jachtowe znajdują się w miejscowościach Msida (Mata) i Mgarr (Gozo). Na Malcie znajduje się niewiele piaszczystych plaż, ale do wszystkich można łatwo dotrzeć miejskimi autobusami. Dużą część Malty można zwiedzić pieszo. Odległości na wyspie nie są duże. Kręte dróżki z dala od ruchu ulicznego oraz szlaki wznoszące się nad urwiskami oferują dobry wypoczynek na świeżym powietrzu i ładne widoki. Godne polecenia są jednodniowe wycieczki promem, szczególnie do Blue Lagoon na wyspie Comino, które jest jednym z najpiękniejszych miejsc na Morzu Śródziemnym. Zachęcamy także do odbycia „podwodnego safari” na łodzi o szklanym dnie, co jest okazją do zaobserwowania bogatego życia wodnego wokół wybrzeży Malty.

Ta niewielka wyspa może pochwalić się znaczną ilością atrakcji turystycznych ulokowanych na tak małej powierzchni. Dzięki temu, przyjeżdżając tu nawet na krótko ma się okazje poznać większość z nich. Stolica Malty, Valletta, wraz z podmiejską dzielnicą Florianą jest imponującym ufortyfikowanym miastem wzniesionym przez zakon rycerzy Joannitów w XVI w. i XVII w. Miasto wyróżnia się arystokratyczną elegancją i niecodziennym położeniem. Ma tu swą siedzibę rząd i znajduje się wiele ważnych muzeów. Valletta ma zaledwie 1 km długości i leży na półwyspie Sceberras oddzielającym Grand Harbour od Marsamxett Harbour. W mieście, wąskie uliczki i strome schody wiodą do wielu ciekawych atrakcji, które warto zobaczyć. Do najważniejszych należy katedra św. Jana (St John’s Co-Cathedral) – wspaniała świątynia wzniesiona przez zakon Johannitów. Wnętrze kościoła to prawdziwa skarbnica maltańskiej sztuki barokowej, a bliźniacze dzwonnice kopiowane były przez budowniczych niemalże wszystkich maltańskich świątyń. Grand Master’s Palace, niegdyś dom wszystkich mistrzów zakonnych, jest dziś siedzibą parlamentu i prezydenta wyspy. Nad miastem góruje imponująca kopuła kościoła karmelitańskiego (Carmelite Church). Aby zobaczyć przepiękną panoramę miasta koniecznie trzeba odwiedzić Hastings Gardens, skąd widoczna jest północna zatoka Marsamxett Harbour, Sliema i Manoel Island, oraz Upper Barrakka Gardens, gdzie z tarasu rozciąga się wspaniała panorama na Hrand Harbour oraz stocznie Vittoriosa i Senglea, po drugiej stronie portu. Entuzjaści historii znajdą coś dla siebie w XVI-wiecznym narodowym muzeum archeologii National Museum Archeology lub mieszczącym się w Fort St Elmo, National War Museum, upamiętniające czasy II wojny światowej. Na miłośników sztuki czeka National Museum of Fine Arts, gromadzące dzieła malarzy włoskich i maltańskich z ostatnich pięciu wieków. Na deser można odwiedzić znajdujące się po południowo-wschodniej stronie Grand Harbour i położone na dwóch półwyspach, ufortyfikowane miasta Senglea i Vittoriosa, które wraz z Cospicuą tworzą okręg zwany Cotonera – Trzy Miasta. Najciekawsze z nich to Vittoriosa.

Vittoriosa jest starsza niż Valletta. Tutaj swój pierwszy zakon założyli rycerze Johannici, kiedy to przybyli po raz pierwszy na Maltę w 1530 r. Wyspa została im podarowana przez hiszpańskiego króla Karola V. 35 lat później Vittoriosa wraz z sąsiednią Sengleą dzielnie odparły najazd turecki. Miasto może poszczycić się takimi atrakcjami turystycznymi, jak muzeum z reliktami wielkiego mistrza zakonu Johannitów i założyciela Valletty (Oratory of St Joseph), kościół św. Wawrzyńca (Church of St Lawrence), pomnik wyzwolenia (Freedom Monument) upamiętniający odpłynięcie ostatnich żołnierzy brytyjskich z Malty w 1979 r., muzeum morskie (Maritime Museum) oraz twierdza Fort St Angelo.

W okolicy, ok. 2 km od Conspicuy znajdują się dwa z najważniejszych miejsc archeologicznych Malty: niezwykła podziemna nekropolia Hypogeum, która powstała ok. 3600 lat przed Chrystusem oraz megalityczne świątynie Tarxien Temples zbudowane między 3600 a 2500 r. przed naszą erą, które nie są jedynymi na tej wyspie. Megalityczne świątynie Malty są najstarszymi wolnostojącymi kamiennymi budowlami odkrytymi na kuli ziemskiej. Te prehistoryczne konstrukcje są starsze niż Stonehenge a nawet! egipskie Piramidy, o jakieś 1000 lat. Świątynie Tarxien są najbardziej rozbudowane ze wszystkich, lecz za najstarsze uważa się te w miejscowościach Ta’Hagrat i Skorba, w pobliżu Mgarr. Najlepiej zachowane znajdują się na wyspie Gozo w Ggantiji. Wszystkie jednak łączy jedna, nieodkryta tajemnica – ich nieznane przeznaczenie.

Na północ od stolicy ulokowały się Sliema, niegdyś ulubiona siedziba maltańskiej arystokracji, oraz St Julian’s – ostatnio bardzo modna miejscowość turystyczna. To tutaj pobudowano najlepsze pięciogwiazdkowe hotele, pomiędzy Baluta Bay i St George’s Bay. Miasto słynie przede wszystkim z niesamowitego zagęszczenia klubów, pubów i dyskotek, które co noc zapewniają taneczne szaleństwo aż do rana. Paceville to znana dzielnica w centrum St Julian’s, która zyskała sobie miano „rozrywkowej stolicy” Malty.

Większość nadmorskich kurortów Malty: Bugibba, Qawra, St Paul’s Bay, Mellieha Bay czy Golden Bay znajduje się na północno-zachodnim wybrzeżu, znaczenie bardziej „poszarpanym” i nieregularnym niż w innych częściach wyspy. Znajdują się tu najlepsze na wyspach Malty miejsca do uprawiania nurkowania, poza oczywiście wybrzeżami Gozo. Wzdłuż skalistego wybrzeża biegnie także wiele ustronnych, oferujących malownicze widoki szlaków. Bugibba i Qawra to największe i najbardziej zatłoczone (mimo, iż brak w okolicy piaszczystych plaż) miejscowości turystyczne na wyspie, położone nad zatoką św. Pawła (St Paul’s Bay). Tutaj, jak głosi legenda, rozbił się statek św. Pawła w 60 r n.e. W miejscu gdzie podobno po raz pierwszy ów święty stanął na lądzie Malty wznosi się XVII-wieczny kościół Church of St Paul’s Bonfire.

Perełką centralnej części wyspy jest Mdina – otoczona murem niegdysiejsza stolica Malty. Miasto zostało ufortyfikowane już w 1000 roku przed Chrystusem przez Fenicjan. Obecną nazwę zawdzięcza przybyłym tu w IX w. Arabom, którzy nadali jej miano Madina (miasto otoczone murem). Wznosząca się w mieście katedra upamiętniająca pierwszy cud świętego Pawła na wyspie (St Paul’s Cathedral) to oficjalna siedziba arcybiskupa Malty. Narodowe muzeum historii naturalnej (National Museum of Natural History) to raj dla poszukiwaczy skamienielin. W części poświęconej geologii zgromadzono liczne fragmenty skał, w których zachowały się najstarsze z nich. Odkryte na pocz. XX w. pozostałości po starożytnym mieście rzymskim z I w. przed Chrystusem można oglądać w Museum of Roman Antiquites. Idąc na południe od muzeum w dzielnicy podmiejskiej Rabat warto zwiedzić St Paul’s Church z grotą św. Pawła oraz grobem zawierającym jego relikwie. Nieopodal można zobaczyć jednak znacznie ciekawszy grobowiec (freski z XII – XV w.), w którym spoczywa sycylijska męczennica – św. Agata, której legenda wiąże się z Maltą.

Do Mdiny szczególnie warto przyjechać 28 i 29 czerwca. Wtedy to odbywa się tu największe i najhuczniejsze święto na wyspie – L-Imnarja, ku czci św. Pawła. Pierwszemu z dni towarzyszą nieodłącznie muzyka, śpiew i taniec, natomiast drugiego dnia farmerzy urządzają prezentację płodów rolnych oraz wyścigi na koniach i osłach.

W okolicach Mdiny kryje się wiele niewyjaśnionych zagadek. Na południe od miasta, w jedynej zalesionej dolinie na wyspie, zwanej Buskett Gardens, można na przykład oglądać tajemnicze wyżłobione w kamieniu rowy („cart ruts”) o nieznanym pochodzeniu ani przeznaczeniu. Niezwykle fascynujące są również zapierające dech w piersiach wysokie klify (Dingli) na południowo-zachodnim wybrzeżu z najwyższym szczytem wyspy Ta’Zuta (253 m n.p.m.). Tutaj czekają na nas imponujące widoki na wybrzeże.

Siostrzana wyspa Gozo jest nieco odmienna niż Malta. Ziemia jest tu bardziej urodzajna, zieleń bujniejsza, a życie płynie spokojniejszym trybem. Możemy skorzystać tu ze wspaniałych pieszych szlaków turystycznych oferujących przepiękne widoki wybrzeża, cieszyć się urokami nurkowania na malowniczym zachodnim wybrzeżu w pobliżu miejscowości Dwejra, oglądać wspaniale zachowaną megalityczną świątynię w Ggantiji, średniowieczną cytadelę Victorii (do złudzenia przypominającą tą w Mdinie) oraz zwiedzać miasto portowe Mgarr (przystań dla promów z Malty).

Natomiast największą atrakcją maleńkiej, wciśniętej pomiędzy Maltę a Gozo wysepki Comino, jest Blue Lagoon. Jest to osłonięta zatoczka rozciągająca się pomiędzy zachodnim krańcem wyspy a samotna wysepką Cominotto. Piaszczysta plaża i turkusowa woda przyciągają turystów jak magnes. Na wyspie znajduje się tylko jeden hotel, a jedynymi jej „mieszkańcami” są właściciele hotelu i turyści.

Malta to niezapomniane miejsce, do którego chcemy powracać nie tylko wspomnieniami. Jest to fascynująca i piękna wyspa, którą będziemy odkrywać wciąż na nowo. O jej niesamowitej scenerii i malowniczości świadczy już sam fakt, że wielokrotnie stawała się planem dla słynnych produkcji filmowych (Gladiator, U-571, Midnight Express). Podziwiając egzotyczne i zapierające dech w piersiach miejsca (Blue Lagoon, klify Dingli, zachodnie wybrzeże Gozo) mamy okazję poznać cząstkę angielskiej kultury w nieco odmiennym wydaniu oraz obcować z językiem angielskim w oryginalny i niecodzienny sposób.